وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، هێورکردنەوە و ئاساییکردنەوەی رەوشی گەروی هورمز بەندە بە کۆتاییهاتن بە گەمارۆکان و تۆمەتەکانی دژایەتیکردنی جووەکانیشی رەتکردەوە و بە دیاردەیەکی ئەوروپایی ناوی دەبات.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ لە سەرووی هەموو پرسەکانەوە پێویستە ئاسایش و سەقامگیری بۆ گەروی هورمز بگەڕێندرێتەوە، بەڵام تا ئەو کاتەی گەمارۆکان لەسەر ئێران بەردەوام بن، هیچ گۆڕانکارییەک لە رەوشی گەرووەکەدا روونادات.

لە بەشێکی دیکەی لێدوانەکانیدا سەبارەت بە تۆمەتەکانی پەیوەست بە دژە جوویی، بەقائی ئاماژەی بەوە کرد، دیاردەی دژە جوویی دیاردەیەکی ئەوروپاییە و هیچ پەیوەندییەکی بە ئێرانەوە نییە، چونکە تاران پەیوەندییەکی مێژوویی و دێرینی لەگەڵ جووەکاندا هەیە و سەرجەم شوێنە پیرۆزەکانی یەهود لە ئێران پارێزراون و رێزیان لێدەگیرێت.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیشی کردەوە، ئەو رووداو و پشێوییانەی لە ئەوروپا دەگوزەرێن، بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە وڵاتەکەیەوە نییە.

 

پەرلەمانتارێکی پێشووی ئێران هەڕەشەی دروستکردنی چەکی ئەتۆمی لە ماوەی یەک هەفتەدا دەکات و رایدەگەیەنێت، بڕیاردان لە دەسەڵاتی رابەری باڵای ئێرانەوە یان ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیدایە.

مەنسور حەقیقەتپوور، پەرلەمانتاری پێشووی ئێران سەبارەت بە توانای وڵاتەکەی بۆ دروستکردنی چەکی ئەتۆمی رایگەیاند، هیچ رێگرییەک لەبەردەم گەیشتن بەو ئامانجەدا نییە و سەرجەم پێداویستییەکانیان لەبەردەستدایە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوەی دەمێنێتەوە تەنها ئەوەیە، کە لێپرسراوانی وڵات بڕیار بدەن و رایبگەیەنن، لەو حاڵەتەشدا دڵنیان دەتوانن لە ماوەی یەک هەفتەدا ئەوەی دەیانەوێت جێبەجێی بکەن.

مەنسور حەقیقەتپوور وتیشی، بڕیاردان لەسەر دروستکردنی چەکی ئەتۆمی نابێت لە شەقامەکان یان پەرلەمانەوە بدرێت، بەڵکو دەبێت لەلایەن موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵای ئێران یان ئەنجومەنی باڵی ئاسایشی نیشتمانیی بڕیاری لێبدرێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق سەرجەم خزمەتگوزارییەكانی كۆمپانیای كۆڕەك تیلیكۆمی لە 14 پارێزگا راگرت و سێرڤەرە سەرەكییەكان و تۆڕی كۆمپانیاكەشی لەكارخست.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق رایگەیاند، دوای كۆتاییهاتنی ئەو مۆڵەتەی بە بەكارهێنەرانی كۆمپانیای كۆڕەك درابووە كە تا 1ی تشرینی دووەم بوو، بە رەسمی و بە هاوكاری دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عیراق، تەواوی سێرڤەر و كۆنترۆڵە ناوەندییەكانی كۆمپانیاكەیان لە 14 پارێزگا كوژاندووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، چوار سێرڤەری سەرەكیی كۆمپانیاكەیان كوژاندووتەوە كە یەكێكیان لە پارێزگای بابل بووە و یەكێكیش لە پارێزگای بەسرە، دووانیشیان لە بەغداد، بارەگای سەرەكی كۆمپانیاكەشیان لە پارێزگای كەركوك داخستووە.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق راشیگەیاندووە، رێكارەكان لە چوار پارێزگاكەی هەرێمی كوردستان جێبەجێ نەكراون، بەڵام لە 14 پارێزگای عیراق توانای سیگناڵ و تۆڕی كۆمپانیاكە بەتەواوی راگیراوە، بەردەوامیشن لە هەماهەنگی بۆ تەواوكردنی رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە لە پارێزگای نەینەواش.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكان جەختیشیكردەوە، رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە بە واتای داواكردن لە بەشداربووان بۆ لەناوبردنی سیمكارتەكانیان یاخود دەستبەرداربوون لە ژمارەكانیان نایەت.

ترەمپ داوایەكی ناتانیاهۆی بۆ هێرشكردنەوەسەر ئێران رەتكردەوە و دەیەوێت دەرفەتێكی تر بدات بە رێگەی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێران.

ماڵپەڕی " ئەكسیۆس"ـی ئەمریكی لە چەند سەرچاوەیەكی ئیدارەی ئەمریكاوە ئاشكرایكردووە، رۆژی شەممەی رابردوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا و بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل پەیوەندییەكی تەلەفۆنییان ئەنجامداو و تێیدا، ناتانیاهۆ داوایكردووە راستەوخۆ دوای هەڵبژاردنی نیوەی خولی كۆنگرێس جارێكی تر هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دەستپێبكاتەوە بەڵام ترەمپ ئەو داوایەی ناتانیاهۆی رەتكردووەتەوە.

ئەوەشی خستووەتەڕو، ترەمپ دەیەوێت دەرفەتێكی تر بداتە رێگەی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێران بۆ گەیشتنە رێككەوتن لەگەڵ ئەو وڵاتە، ئەوەش ناتانیاهۆی نیگەرانكردووە.

پێشتریش، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاندبوو، دانووستانەكانی ئێران و ئەمریكا بە نێوەندگیری قەتەر بەردەوامە و رابەری باڵای ئێرانیش ئاگادارە سەرجەم پێشهاتەكانی دانووستانەكانە، عراقچی هیواشی خواستبوو، ئەمریكا بە هۆشیارییەوە مامەڵە بكات و دیپلۆماسی بەسەر شەڕدا هەڵبژێرێت.

وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، لە گفتوگۆکانیان بەرەوپێشچوونی هەبووە بەڵام گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی بەندە بە وەڵامی ئەرێنیی ئەمریکا.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، دیپلۆماسی و دیالۆگ لە رێگەی نێوەندگیری قەتەرەوە بەردەوامە بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان، هیواشی خواست لایەنی ئەمریکی دروست مامەڵە بکات و وەڵامی ئەرێنییان بداتەوە تا بگەنە رێککەوتنێک.

لەلایەکی دیکەوە، ئاژانسی رۆیتەرز لە سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە بڵاویکردەوە، وەفدی دانوستانکاری ئێران بۆ سێیەم رۆژی لەسەریەک لە دەوحەن و راستەوخۆ لەگەڵ نێوەندگیری قەتەری واشنتۆن لە سەرخەتن بۆ بەدەستهێنانی رێککەوتنێک کە کۆتایی بە رووبەڕووبوونەوە سەربازییەکان بهێنێت.

ئەم دانوستانانە لە کاتێکدا بەڕێوەدەچن کە ترسی دەستثێکردنەوەی خولێکی نوێی شەڕ لەئارادایە، بەتایبەت لەگەڵ نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکانی نیوەی کۆنگرێسی ئەمریکا، لەو چوارچێوەیەدا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندووە گفتوگۆکان بە باشی بەڕێوەدەچن بەڵام بژارەی سەربازی هێشتا لەسەر مێزە؛ لە بەرانبەردا موجتەبا خامنەیی رابەری ئێران فەرمانی بە هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی داوە لە ئامادەباشی تەواودا بن و تاران هەڕەشەی کردووە هەر هێرشێک بکرێتە سەریان، بەبێ ڕەچاوکردنی سنوری جوگرافی وەڵامی توند دەدەنەوە.