بوومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی هەشت پلەی رێختەر پەنەمای هەژاند، ناوەندەکانی دەستنیشانکردنی زەمینلەرزەش هۆشداری دەدەن لە دروستبوونی شەپۆلی تسۆنامی لە کەناراوەکانی ئەمریکا و کەنەدا.

ئەمڕۆ، بوومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی هەشت پلە بە پێوەری رێختەر بەشێکی بەرفراوانی وڵاتی بنەمای هەژاند، بەهۆیەوە بەڕێوەبەرایەتییەکانی بەرگریی شارستانی و ناوەندەکانی دەستنیشانکردنی زەمینلەرزە هۆشدارییان لە ئەگەری دروستبوونی شەپۆلی وێرانکەری تسۆنامی دا.

بەپێی زانیارییەکانی دەستەی رووپێوی جیۆلۆجیی ئەمریکا، ناوەندی بوومەلەرزەکە لە کەناراوەکانی باشوری پەنەما بووە، ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویکردەوە، گوڕی بوومەلەرزەکە هێندە بەهێز بووە لەلایەن دانیشتووانی پەنەمای پایتەختەوە هەستی پێکراوە و ترس و دڵەراوکێی زۆری لەناو هاووڵاتییاندا دروستکردووە.

هاوکات، ناوەندی نیشتمانیی ئەمریکی بۆ هۆشداریی تسونامی راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژەی بەوەکرد، مەترسیی بەرزبوونەوەی شەپۆلەکان و رودانی تسۆنامیی وێرانکەر هەیە کە رەنگە کاربکاتە سەر ویلایەتەکانی (کالیفۆرنیا، ئۆریگۆن، واشنتن، ئەلاسکا) لە ئەمریکا، بێجگە لە هەرێمی کۆلۆمبیای بەریتانی لە وڵاتی کەنەدا.

سێنتکۆم ئاستی جێبەجێکردنی گەمارۆ دەریاییەکەی بۆ سەر ئێران توندتر دەکاتەوە و رایدەگەیەنێت، هێزە دەریاییەکانیان لە گەروی هورمزدا رێڕەوی 133 کەشتیی بازرگانییان گۆڕیوە.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی گەمارۆ دەریاییە توندەکەیان بۆ سەر ئێران، تا رۆژی 9ی تشرینی یەکەم هێزەکانیان رێڕەوی 133 کەشتیی بازرگانییان گۆڕیوە.

سێنتکۆم لە هەژماری رەسمی خۆی خۆی وێنەی هێلیکۆپتەرێکی سەربازیی بڵاوکردووەتەوە و رایگەیاندووە: "فڕۆکەیەکی هێزی دەریایی ئەمریکا لە جۆری 'MH-60S Sea Hawk'  لەسەر سەکۆی کەشتیی جەنگیی ئاسمانیی 'USS John Paul Jones' فڕیوە، کە بەشێکە لە هەوڵەکانی توندکردنی گەمارۆ تۆکمەکەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران."

بەپێی راگەیەنراوەکەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا، رێڕەوگۆڕینی ئەم کەشتییە بازرگانییانە بە ئامانجی دڵنیابوونەوەیە لە جێبەجێکردنی تەواوەتیی سزاکان و پابەندبوونی کەشتییەکان بە بڕیاری گەمارۆدانی دەریایی ئێران

.

سەرۆکی حکومەتی هەرێم هێرشەکانی سەر فڕۆکەخانەکانی ریاز و ئەبها بەتوندی سەرکۆنە دەکات، هاوکات جەخت دەکاتەوە بەئامانجگرتنی خەڵکی سیڤیل قبووڵنەکراوە.

مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا رایگەیاند، هێرشکردنە سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی شا خالید لە ریاز و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەبها قبووڵکراو نییە و جەختی کردەوە کە بە ئامانجگرتنی خەڵکی سیڤیل و ژێرخانی مەدەنی رەتکراوەیە.

لە پەیامەکەیدا سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوەکرد، "پرسە و سەرەخۆشی لە کەسوکاری قوربانیان دەکەم و هاوسۆزیی خۆمان لەگەڵ گەل و سەرکردایەتیی شانشینی عەرەبستانی سعودی دەردەبڕین."

ترەمپ جەخت لە کۆتاییهێنان بە جەنگ لەگەڵ ئێران دەکاتەوە و رادەگەیەنێت، واشنتۆن بە تەواوی رێگری لە تاران کردووە بێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن رێگریی تەواوی لە تاران کردووە بێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، دەشڵێت"بەم زووانە بە رێگەیەک لە رێگەکان کۆتایی بە دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران دەهێنین."

لەبارەی توانای سەربازیی ئێرانەوە، ترەمپ جەختی کردەوە، تاران چیتر هێزێکی ئەوتۆی نەمێنێتەوە و وتی: "ئێران چیتر سوپا، هێزی دەریایی، هێزی ئاسمانی و سیستمی بەرگریی دژە فڕۆکەی بەدەستەوە نەماوە."

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، سەرۆکی ئەمریکا تیشکی خستەسەر رەوشی گەروی هورمز و رایگەیاند، گەمارۆیەکی توندی دەریاییشیان بەسەر گەروەکەدا سەپاندووە و رێگە بە هیچ هاتوچۆیەک بەرەو ئێران یان لە ئێرانەوە نادەن.

سەبارەت بە هەناردەکردنی نەوتیش ئاشکرایکرد، "دوێنێ زۆرترین بڕی نەوت لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگەکەوە لە گەروی هورمزەوە تێپەڕیوە کە گەیشتووەتە 28 ملیۆن بەرمیل."

لە کۆتاییدا ترەمپ دڵنیایی دا کە جەنگ لەگەڵ ئێران زۆر بە زوویی کۆتایی پێدێت و ئەمریکا هەموو توانایەکی هەیە بۆ ئەوەی بە هەر رێگەیەک بێت کۆتایی بەم رووبەڕووبوونەوەیە بهێنێت.

لە حەسەكەی رۆژئاوای كوردستان ئاڵۆزییەكان بەردەوامە و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆش خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشیدا.

دوایی ئەوەی كە رۆژی رابردوو و لە کاتی هەڵكردنی ئاڵای سوریا لە پارێزگای حەسەكە رێوڕەسمێک بەڕێوەچوو، عەرەبەكانی شاری حەسەكە دەستیانكرد بە خۆپیشاندان لە دژی كوردەكان و هەڕەشەیان لە كوردەكان كرد و ئەوە بووە هۆی ئاڵۆزی لەناو ئەو شارە و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ هەوڵی كۆنترۆڵكردنی رەوشەكەیان دا.

ئەمڕۆش لە دوایی نوێزی هەینی لە سێ گەڕەكی عەرەبنشینی غوەیران ، نشوە و عەزیزیەی سەر بە شاری حەسەكە جارێكی تر عەرەبەكانی ئەو گەڕەكە هەوڵی ئاژاوەگێڕیان دا و لە دژی هاووڵاتییانی كورد خۆپیشاندانیان ئەنجام دا و لە ئەنجامدا هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ لە ناو شار بڵاوەیان پێكرا و خرانە حاڵەتی ئامادەباشیدا.

لەلای خۆشیەوە، نورەدین ئەحمەد، پارێزگاری حەسەکە رایگەیاند، "داوا لە هەمووتان دەکەم، بەتایبەتی گەنجان، کە ژیرانە بیربکەنەوە و خۆڕاگر بن، هێزەکانی ئاسایش رۆڵە و برای ئێوەن و ئەرکیان پاراستنی ئێوە و دامەزراوە نیشتمانییەکانە، وەرن با دەست لە ناو دەست بنێین بۆ لەناوبردنی هەلی هەر لایەنێک کە هەوڵ دەدات هەست و نەستتان بقۆزێتەوە بۆ کێشکردنی وڵات بەرەو پشێوی و توندوتیژی."

هاوکات لەگەڵ بەردەوامبوونی گرژییەکان، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بەهۆی ئاڵۆزییەکانەوە سێ هاووڵاتی مەدەنی کورد بریندرابوون.