بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە نهێنی سەرقاڵی تاوتوێکردنی ئەگەری راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگە لەگەڵ ئێران.

رۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لەگەڵ لێپرسراوە باڵاکانی ئیدارەکەیدا بە نهێنی سەرقاڵی تاوتوێکردنی ئەگەری راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگە لەگەڵ ئێران، لە هەمان کاتدا سەربازانی وڵاتەکەی ئامادەکاری بۆ مانەوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا ساڵی 2027 دەکەن.

رۆژنامەکە لە زاری لێپرسراوانی ئەمریکاوە بڵاویکردوەتەوە، لە ئێستادا ترەمپ بەرەو بژارەی راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگەکە دەڕوات، بەو پێیەی پێیوایە زیاتربوونی فشارە ئابورییەکان سەرئەنجام تاران ناچار دەکات بەرنامە ئەتۆمییەکەی هەڵبوەشێنێتەوە یانیش رووبەڕووی مەترسیی داڕمان بێتەوە.

لەلایەکی ترەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی "تروس سۆشیاڵ"، ترەمپ رایگەیاندووە، "رەوشی ئێستامان زۆر بە دڵە؛ کۆنترۆڵی نزیکەی تەواوەتیمان بەسەر گەروی هورمزدا هەیە و ئابوریی ئەوانیش بە تەواوی داڕماوە، ئەوان تەنها بەرەنگاری شتێک دەبنەوە کە لێی دەرباز نابێت. کەی گەلی ئێران رادەپەڕێت و دەکەوێتە جەنگەکەوە؟"

لە رووی سەربازییەوە، پێچەوانەی ئاراستەی لێدوانە سیاسییەکان، پێت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا بڕیاریداوە ماوەی جێگیرکردنی هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا ساڵی 2027 درێژ بکاتەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەگەری بەردەوامبوونی ململانێکان بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.

رۆژنامەکە باسی لەوەشکردووە، لە دەستپێکی هێرشەکانی ئەمریکا دژی ئێران، وەزیری جەنگی ئەمریکا بەڵێنی لێدانێکی خێرا و یەکلاکەرەوەی دابوو بۆ رێگری لە درێژەکێشانی جەنگ، بەڵام لە ئێستادا بە بێدەنگی ماوەی مانەوەی هێزەکان درێژ دەکاتەوە وەک بەشێک لە ستراتیژییەکی سەربازیی کراوە بۆ رەخساندنی بژارەی جیاواز لە بەردەست ترەمپدا.

لە ئێستادا ئەمریکا هێزێک کە پێکهاتووە لە 50 هەزار سەرباز، 19 کەشتیی جەنگی، یەکەکانی بەرگریی ئاسمانی، فڕۆکەی جەنگی لە ناوچەکەدا جێگیر کردووە، ئەرکی سەرەکیی ئەم هێزانە بریتییە لە رێگری لە موشەکەکانی ئێران، پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز، و سەپاندنی گەمارۆ بەسەر بەندەر و ناوچە کەناراوییەکانی ئێراندا، هاوکات لە ئامادەباشیدان بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوانتر ئەگەر ترەمپ بڕیاری ئاڵۆزکردنی جەنگەکە بدات.

مانگی رابردووش، ترەمپ لەلایەن یاریدەدەرە باڵاکانییەوە زانیاری لەسەر بژارەی سەربازیی نوێ پێدرا، لەوانە چڕکردنەوەی هێرشە ئاسمانییەکان، رەوانەکردنی هێزی وشکانی بۆ دەستبەسەرداگرتنی دوورگە ئێرانییەکانی نزیک گەروی هورمز، و بۆردومانکردنی بنکەی ئەتۆمیی کێوی تەور.

وەزیری وزەی ئەمریکا رەتیدەکاتەوە وڵاتەکەی هەوڵی بردن و دزینی نەوتی ڤەنزوێلا بدات و رایدەگەیەنێت، تەواوی سود و داهاتی رێککەوتنە نەوتییەکان بۆ گەلی ڤەنزوێلان.

دوای سەردانەکەی بۆ کاراکاس، كريس رایت، وەزیری وزەی ئەمریکا لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، ئەو دەنگۆیانەی باس لە دزینی نەوتی ڤەنزوێلا دەکەن دوورن لە راستییەوە و نەوت و سامانە سروشتییەکانی ئەو وڵاتە موڵکی گەلی ڤەنزوێلان.

وەزیری وزەی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، کۆمپانیا تایبەتەکان سەرمایەی پێویست بۆ بەرهەمهێنانی نەوت دابین دەکەن، بەڵام قازانج و باج و داهاتەکان بە تەواوی بۆ حکومەت و خەڵکی ڤەنزوێلا دەبن، جەختیشی کردەوە، واشنتۆن تەکنەلۆژیا و سەرمایە بۆ گەشەپێدانی سەرچاوە نەوتییەکان دابین دەکات بەجۆرێک سود بە ڤەنزوێلا و جیهان بگەیەنێت.

لەلایەکی ترەوە، لە میانی سەردانەکەی رایت بۆ کاراکاس، چەندین گرێبەست لەگەڵ کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان بۆ وەبەرهێنان لە کەرتی سوتەمەنی و نۆژەنکردنەوەی تۆڕی کارەبای ڤەنزوێلا ئیمزا کران.

ئەمەش لەکاتێکدایە، رێککەوتنی ئەمدواییەی نێوان هەردوو وڵات کە لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە راگەیەنرا، رێگە بە ئەمریکا دەدات بەشداری لە بەڕێوەبردنی بەشێک لە یەدەگی نەوتی ڤەنزوێلا بکات، لە بەرانبەردا پێشبینی دەکرێت ڤەنزوێلا لە ماوەی 25 ساڵدا زیاتر لە 200 ملیار دۆلار داهاتی دەستبکەوێت.

زانكۆی سلێمانی بەهۆی دروستكردنی گەورەترین رستەی بە درەخت چێنراو ناوی دەچێتە كتێبی گینسەوە بۆ ژمارە پێوانەییەكان.

ئەمڕۆ لە رێوڕەسمێكی شایستەدا بە ئامادەبوونی نوێنەرانی كتێبی پێوانەیی گینس، ناوی زانكۆی سلێمانی دەچێتە ئەو كتێبەوە بەهۆی دروستكردنی گەورەترین رستەی بە درەخت چێنراو كە بریتییە لە 'یونیڤێرستی ئۆف سلێمانی' و لە دروستكردنی ئەو رستەیەشدا شەش هەزار نەمامی جۆری مۆرد بەكارهاتووە، بەهۆی ئەوەشەوە ناوی زانكۆكە لە كتێبی پێوانەیی گینس تۆمار دەكرێت.

پرۆژەی نووسینی گەورەترین رستەی بە درەخت چێنراو، لە رووی ژینگە و سەوزاییەوە رۆڵێكی گەورەی هەیە و سیمای سلێمانیش جوانتر دەكات، لەهەمانكاتدا شانازییەكی گەورەیە بۆ زانكۆی سلێمانی كە لەگەڵ پێشڕەوییە زانستییەكانی، لە بواری ژینگەشدا دەستكەوتی مەزن تۆمار دەكات.

سەرۆکی ئەمریکا کۆنترۆڵکردنی دەریاوانیی لە گەروی هورمز راگەیاند و ئاشکرای کرد، ئۆپەراسیۆنە سەربازییە نوێیەکانیان بۆ سەر ئێران زۆر بەردەوام نابێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکدا رایگەیاند: "هێزەکانمان کۆنترۆڵی تەواوی گەروی هورمزیان کردووە و ررۆژانە بەپێی بەرنامە ئاسایشی رۆشتنی دەیان کەشتیی هەڵگری ملیۆنان بەرمیل نەوت دەپارێزن"، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەم پڕۆسەیە لە زۆربەی کاتەکاندا بەبێ هیچ ئاستەنگێک بەڕێوەدەچێت.

ترەمپ جەختیشیکردەوە، هەڵمەتە نوێیەکەیان بۆ سەر ئێران درێژخایەن نابێت و دەشڵێت: "تاران هەوڵی دەدا سیستمی رادار و موشەکەکانی نوێ بكاتەوە و موشەکێکی تایبەت بە داچاندنی مینی دەریایی گەشە پێبدات، بەڵام توانیمان بە تەواوی تێکیبشکێنین و لەناوی ببەین."

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو "هێرشەکەی شەوی رابردوو زۆر توند و بەهێز بوو، هێزەکانیشمان لە ئامادەباشیی تەواودان بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی تر لە هەر کاتێکدا کە بمانەوێت."

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت؛ وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت لە سەپاندنی فشارەکان بۆ سەر ئێران و رێگە لە هەر ئاستەنگێک دەگرێت کە هەڕەشە لە ئاسایشی دەریاوانی بکات.

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: "ئێران بەردەوام بووە لە بۆردومانکردنی کەشتییەکان بەتایبەت کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز، بەڵام لە ئێستادا کۆنترۆڵی ئەو گەروەی لەدەستداوە."

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، واشنتۆن هەرگیز رێگە بە ئێران نادات ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هەروەها سەرجەم ئەو شوێن و پێگانە دەکەنە ئامانج کە هەڕەشە لەسەر هێزەکانیان و ئاسایشی دەریاوانیی جیهانی لە گەروی هورمز دروست دەکەن، دەشڵێت؛ گەروەکە بە کراوەیی دەمێنێتەوە و ناکەوێتە ژێر دەسەڵات و کۆنترۆڵی ئێرانەوە.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا رۆبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، یاداشتی لێکتێگەیشتن لەگەڵ تاران کۆتایی هاتوو و دەسەڵاتی ئێران لەژێر فشاری بەردەوامدا دەمێنێتەوە، بۆ ئەوەی رێگریی لێبكرێت لە دەستگەیشتن بەو داراییانەی بۆ پاڵپشتیکردنی تیرۆر بەکاریان دەهێنێت.