كەشناسیی عیراق ئاشكرایكرد، لە سبەینێوە كەشی زستانە و فێنك ناوچە جیاجیاكانی عیراق دەگرێتەوە.

دەستەی كەشناسیی عیراق، پێشبینی كەشوهەوای بۆ چوار رۆژی داهاتوو بڵاوكردەوە ئاشكرایكرد، بۆ بەیانیی پێشبینیی بارینی بارانی و هەورەبروسكەی و دابەزینی پلەكانی گەرما لە پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان و باكور كرد، بەڵام لە لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوور ساماڵ دەبێت لەگەڵ دابەزینی كەمێك لە پلەكانی گەرما.

دەستەی كەشناسی ئاماژەی بەوەش كردووە: بۆ رۆژانی دواتریش بە شێوەیەكی گشتی لە سەرەتاسەری عیراق ئاسمان سامڵ دەبێت، بەردەوامیش پلەكانی گەرما بەرێژەی كەم روو لە دابەزین دەكەن.

دەستەی كەشناسی جەختلەوەشكردوە، بەرزترین پلەكانی گەرمای پێشبینیكراو بۆ هەفتەیە سەرجەم پارێزگاكانی عیراق لە نێوان (37 تا 46) پلەی سیلیزیدا دەبن.

 

لە چوارچێوەی هەوڵە بەردەوامەکانی بۆ سەربەخۆیی سەربازی و بەهێزکردنی پیشەسازیی بەرگریی ناوخۆیی، تورکیا پێشکەوتنی گەورەی لە پەرەپێدانی فڕۆکەی جەنگیی نیشتمانیی "کان" بەدەستهێناوە، تاوەکو وەک جێگرەوەیەک بۆ فڕۆکەی ئێف 35ی ئەمریکی بەکاریبهێنێت.

ئێمرێ یابان، گەورە ئەندازیاری فڕۆكەی جەنگیی كان لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند: توركیا هەنگاوەكانی خێرا كردووە بۆ پەرەپێدانی فڕۆكەی جەنگیی نیشتمانیی خۆی لە نەوەی پێنجەم بە ناوی كان، بە ئامانجی دەستكەوتنی جێگرەوەیەكی سەربەخۆ بۆ فڕۆكەی ئێف 35ی ئەمریكی.

 ئەم هەنگاوەی ئەنقەرە دوای ئەوە هات كە لە بەرنامەی دروستكردنی ئێڤ 35 دوورخرایەوە و یاسای ململانێكردنی نەیارانی ئەمریكا بەسەردا سەپێندرا ناسراو بە كاتسا، ئەوەش دوای كڕینی سیستەمی بەرگریی ئێس 400 ی روسی لە ساڵی 2017دا.

ئەو ئەندازیارە توركیە راشیگەیاند: فڕۆكەكە بە تەواوی لە سەرەتایەوە بە سەرجەم بەشەكانی و سیستەمی كارپێكردنییەوە لە ناوخۆی توركیا دیزاین كراوە، بەوەش توركیا دەبیچتە یەكێك لەو چوار وڵاتەی جیهان كە توانتوویانە فڕۆكەی جەنگی لە نەوەی پێنجەم گەشە پێبدەن شانبەشانی ئێڤ 22 ئەمریكی، سی یو 57 رووسی، و جەی 20ی چینی.

وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق بە هاوبەشی لەگەڵ فەرمانگەی سامانەکانی ئاژەڵ و کەرتی تایبەت، کۆمەڵێک رێکاری بەپەلە و چڕی بۆ راگرتن و دابەزاندنی نرخی گۆشت و هێلکەی خواردن لە بازاڕە ناوخۆییەکاندا دەستپێکرد.

قوسەی ئەلحەتتاب، وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ رایگەیاند: هەنگاوەکان جەخت لەسەر پشتیوانیکردنی خاوەن کێڵگەکانی پەلەوەر و پڕۆژەکانی سامانی ئاژەڵ دەکەنەوە، بە مەبەستی کەمکردنەوەی تێچووی بەرهەمهێنان.

روونیشیکردەوە: رێکارە ئیدارییەکان ئاسانکراون و مۆڵەتەکان نوێکراونەتەوە بۆ ئەوەی رێگری لە رۆتین بکرێت و بەرهەمهێنان بەردەوام بێت.

ئامارە رەسمییەکانی وەزارەت ئاستی کورتهێنانی بەرهەمهێنان دەخەنە روو بە شێوەیەک: عیراق ساڵانە پێویستی بە نۆ ملیار هێلکە هەیە، لە کاتێکدا بەرهەمهێنانی ڕاستەقینەی ناوخۆ پێنج ملیار هێلکەیە.

گۆشتی پەلەوەر: بەرهەمهێنانی راستەقینە لە ساڵی 2026دا گەیشتووەتە 400 هەزار تۆن، لە کاتێکدا پێداویستیی ساڵانەی وڵات 900 هەزار تۆنە.

وەزارەتی کشتوکاڵ جەخت دەکاتەوە کە بە ئاسانکاریی گومرگی و پشتیوانیکردنی راستەوخۆی پڕۆژەکان کار بۆ پڕکردنەوەی ئەم فەجوەیە و دابینکردنی کالاکان بە نرخێکی گونجاو بۆ هاووڵاتییان دەکات.

سوپای ئیسرائیل ئاگادارییەکی بەپەلەی ئاڕاستەی دانیشتوانی شارۆچکەی "عەرەبسالیم" لە باشوری لوبنان کرد و حزبوڵای تۆمەتبار کرد بە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگڕبەست، دواتر زنجیرەیەک هێرشی ئاسمانیی کردە سەر شارۆچکەکە و ناوچەی نەبەتییە.

سوپای ئیسرائیل لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد: دوای ئەوەی حزبوڵا بە رەوانەکردنی درۆنێکی بۆمبڕێژکراو بەرەو هێزەکانیان رێککەوتنی ئاگڕبەستی پێشێل کردووە، مەشق و چالاکییەکانی ئەو حزبە ناچاریان دەکات بە توندی وەڵام بدەنەوە.

هەروەها رایگەیاند کە مەبەستیان زیانگەیاندن بە هاووڵاتییانی سڤیل نییە و داوای لە دانیشتوانی ئەو بینایانە کرد کە لە نەخشەکەدا دەستنیشانکراون، بە زووترین کات ماڵەکانیان چۆڵ بپکەن و بەلایەنی کەمەوە 300 مەتر لێیان دووربکەونەوە، بەهۆی نزیکییان لە دامەزراوەکانی حزبوڵاوە.

لە راگەیەندراوێکی تردا، سوپای ئیسرائیل روونیکردەوە : بەیانیی ئه‌مڕۆ یەکشەممە، حزبوڵا دوو درۆنی خۆکوژی بەرەو ناوچەی ئاسایشی لە باشوری لوبنان رەوانە کردووە و هێزەکانیان توانیویانە یەکێکیان بخەنە خوارەوە بێ ئەوەی هیچ زیانێکی گیانییان بەرکەوێت، و جەختی کردەوە کە لە وەڵامی ئەم هەوڵانەدا لە هێرشەکانیان بەردەوام دەبن.

لە دوای ئاگادارییەکەوە، فڕۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیل بینا دیاریکراوەکە و دەوروبەری شارۆچکەی عەرەبسالیمیان بۆردومان کرد.

میدیا ناوخۆییەکانیش بڵاویانکردەوە کە هێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیل بۆ سەر شارۆچکەی "کەفرڕەمان" لە سنووری قەزای نەبەتییە، بووەتە هۆی وێرانبوونی تەواوەتیی بینایەکی نیشتەجێبوونی سێ نهۆمی.

دەستەی سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق خشتەی کاری دانیشتنی ژمارە (15)ی وەرزی یاسادانانی راگەیاند، کە بڕیارە ئه‌مڕۆ یەکشەممە، 6ی ئەیلوولی 2026، سەعات یەکی دوانیوەڕۆ بەڕێوەبچێت.

بەپێی کارنامەی راگەیەندراو، دانیشتنەکە لە دوای خوێندنەوەی ئایەتێک لە قورئانی پیرۆز، بە ئەنجامدانی سوێندی دەستووریی لەلایەن چەند پەرلەمانتارێکی نوێوە دەستپێدەکات.

هەر لە دانیشتنەکەدا، پەرلەمانی عیراق تاوتوێی سێ پڕۆژەیاسای گرنگ دەکات و خوێندنەوەی یەکەمیان بۆ ئەنجام دەدات:

١- پڕۆژەیاسای هەمواری یەکەمی یاسای هاتووچۆ (ژمارە 8ی ساڵی 2019)؛ کە لەلایەن لیژنەکانی ئاسایش و بەرگری، و داراییەوە ئامادەکراوە.

٢- پڕۆژەیاسای هەمواری یەکەمی یاسای رێکخستنی بریکارنامەی بازرگانی (ژمارە 79ی ساڵی 2017)؛ کە لەلایەن لیژنەکانی ئابووری و پێشەسازی و بازرگانی، و یاساییەوە پێشکەشکراوە.

٣- پڕۆژەیاسای پەڕەی دارایی و کالاكان؛ کە لەلایەن لیژنەکانی ئابووری، وەبەرهێنان و داراییەوە تاوتوێ دەکرێت.