تائێستا دەست بەڕێکارەکانی کۆکردنەوەی داهاتی نانەوتی نەکراوە، سەرچاوەیەکیش لە وەزارەتی دارایی هەرێم ئاشکرایدەکات، ئەگەر بەغداد بڕی 120 ملیار دینار وەک داهات بگێڕێتەوە کێشەی گەورە بۆ موچە دروست دەبێت.

سەرچاوەیەکی ئاگادار لە وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، تا ئێستا وەزارەت هیچ هەنگاوێکی رەسمی بۆ کۆکردنەوەی داهاتی نانەوتی لە هەرێمی کوردستان دەست پێ نەکردووە.

بەپێی ئەو سەرچاوەیە، وەزارەتی دارایی لەبەردەم کێشەیەکی گەورەدایە، چونکە هێشتا کورتیی داهاتی مانگی رابردوو پڕ نەکراوەتەوە، هەروەها ئەگەر حکومەتی عیراق لەم مانگەش بڕی 120 ملیار دینار پارەی موچەی موچەخۆرانی هەرێم بگێڕێتەوە، ئەوا کێشەیەکی گەورە بۆ دابەشکردنی موچەی فەرمانبەران دروست دەبێت.

سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکرد، پێشبینی دەکرێت  ئەم مانگە زیاتر لە 50 ملیار دینار داهاتی نانەوتی کۆبکرێتەوە، لە هەمان کاتدا هەوڵەکان بۆ کەمکردنەوەی بڕی ئەو داهاتەی داوای لێدەکرێت لەلایەن حکومەتی عیراقەوە بەردەوامن، بەڵام تا ئێستا بەغداد هەر سورە لەسەر پێویستی دابینکردنی 120 ملیار دینار.

سەرچاوە سەربازیی و دیپلۆماسییەکانی ئیسرائیل گۆڕانکاریی لە هەڵسەنگاندنی ستراتیژیی تەلئەبیب بەرانبەر سەرکردایەتی نوێی ئێران ئاشکرادەکەن و ئاماژە بەوەشدەکەن، ئیسرائیل جەنگەکەی دۆڕاندووە و ناتانیاهۆ شکست دەشارێتەوە.

ماڵپەڕی ئەلمۆنیتەری ئەمریکی لە راپۆرتێکدا لە زاری سەرچاوە دیپلۆماسییەکانەوە بڵاویانکردەوە؛ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا فشار لەسەر بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دروستدەکات بۆ کشانەوەی هێزەکانی لە باشوری لوبنان، ئەمەش لە چوارچێوەی رێککەوتنێکی هەرێمی فراوانتر لەگەڵ تاران.

ئاماژە بەوەشکراوە، ئیمزاکردنی  چوارچێوەی رێککەوتنی لوبنان-ئیسرائیل لە واشنتۆن لە 26ـی حوزەیرانی رابردوو، تەنها هەوڵێکی ناتانیاهۆ بووە بۆ ئەوەی هەر کشانەوەیەکی داهاتوو وەک "دەستکەوتێکی دیپلۆماسی" نیشان بدات، نەک ملکەچبوون بۆ داواکارییەکانی ئەمریکا.

راپۆرتەکە جەخت لەوە دەکاتەوە، دانوستانەکانی ئێستا لە نێوان واشنتۆن و تاران چیتر لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و موشەکی نین، بەڵکو تەنها لەسەر ئازادی هاتوچۆی دەریاییە لە گەروی هورمز، ئەمەش لەلایەن لێپرسراوانی ئیسرائیلەوە وەک "شکستێکی ستراتیژی" سەیر دەکرێت، بە جۆرێک بەشێکیان پێیان وایە ئیسرائیل لە دوای کۆتایی هاتنی جەنگ، لە رەوشێکی ستراتیژی زۆر خراپتردایە بە بەراورد بە پێش دەستپێکردنی.

لە کۆتایی راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، ناتانیاهۆ دوای ئەوەی نەیتوانی ئەو "سەرکەوتنە تەواوەتییە" بەدەستبهێنێت کە بەڵێنی دابوو، ئێستا هەوڵ دەدات لە رێگەی دروشمی نوێی هەڵبژاردنەوە متمانەی دەنگدەرانی وڵاتەکەی بەدەستبهێنێت، کە ئەو تاکە کەسە توانیویەتی ئیسرائیل لە مەترسییەکی گەورە رزگاربکات و رێگری لە ئێران بکات لە داهاتوودا ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

ترەمپ رایدەگەیەنێت؛ لە رووی سەربازییەوە ئێرانیان تێکشکاندووە و ئەنجامەکانی تاران هاوشێوەی دەستکەوتەکانی پێشوویانە لە ڤەنزوێلا، جەختیش دەکاتەوە کە وڵاتەکەی خاوەنی بەهێزترین سوپای جیهانە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، وڵاتەکەی لە رووی میدیاییەوە ئەو گرنگی و رووماڵە شایستەیەی پێ نادرێت کە پەیوەستە بە دۆسیەی ئێرانەوە، بەڵام جەختی کردەوە کە لە ڕووی سەربازییەوە گورزی کوشندەیان لە تاران وەشاندووە.

ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد: "ئێمە وەک پێویست رووماڵی میدیایی شایستەمان پەوڕو نەکردووە لەوەی کە پەیوەستە بە ئێرانەوە، بەڵام لە راستیدا لە رووی سەربازییەوە سڕیماننەوە و تێکمانشکاندن".

ئەوەشی خستەڕوو، ئەمریکا لە سەرکەوتن بەردەوامە و ئەو ئەنجامانەی ئێستا لە ئێران بەدەستی دەهێنن، هاوشێوەی ئەو ئەنجامانەن کە پێشتر لە ڤەنزوێلا بەدەستیان هێناون.

سەرۆکی ئەمریکا لە درێژەی قسەکانیدا باسی لە بەهێزی پێگەی وڵاتەکەی کرد و وتی: "وڵاتەکەمان زۆر بەهێزە و لە ئێستادا خاوەنی بەهێزترین سوپاین لەسەرانسەری جیهاندا".

قوباد تاڵەبانی لەسەر بانگهێشتی رەسمی ئیدی راما، سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا سەردانی ئەو وڵاتەی کرد و لە یەکەم وێستگەی سەردانەکەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیران کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی هەر یەکە لە دارا رەشید، وەزیری پلاندانان و ژوان سابیر، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار و دابان شەدەڵە، جێگری سەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێم بەڕێوەچوو، باس لە چۆنییەتی دروستکردنی هەماهەنگی بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکی بەهێز لە بوارەکانی بازرگانی، گەشتوگوزار و ئاڵوگۆڕی ئەزموون لەنێوان هەردوولادا کرا.

قوباد تاڵەبانی ستایشی هەوڵەکانی حکومەتی ئەلبانیای کرد لە بوارەکانی چاکسازی و نوێکردنەوە و بەهێزکردنی دامەزراوەکان و پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری و پێشخستنی کەرتی گەشتیاری و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا لە خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا کە بەهۆی ئەم هەوڵانەوە زەمینەیەکی لەبار بۆ وەبەرهێنان و گەشەپێدانی ئابووری دروست بووە.

لە کۆبوونەوەکەدا جەخت کرایەوە لەسەر کاری هاوبەش بۆ دروستکردنی پەیوەندیی لەنێوان کەرتی تایبەتی هەردوولا بە تایبەتیش لە بوارەکانی گەشتوگوزار و وەبەرهێناندا.

زیلینسکی زەنگی مەترسی لێدەدات و داوای موشەکی پاتریۆت لە ناتۆ دەکات، هێرشە بەرفراوانەکەی روسیاش بۆ سەر کیێڤ دەیان کوژراو و برینداری لێدەکەوێتەوە.

ڤۆلۆدیمێر زیلیسنکی سەرۆکی ئۆکراین، ئەمڕۆ داوای لە هاوپەیمانانی ناتۆ کرد کە لە میانی لوتکەی ئەم هەفتەیەی هاوپەیمانێتییەکە لە ئەنکەرە "بڕیاری یەکلاکەرەوە" بدەن بۆ بەهێزکردنی بەرگرییە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی، ئەمەش دوای ئەوەی روسیا شەپۆلێکی نوێی هێرشی ئاسمانی بەرفراوانی لە شەودا بۆ سەر کیێڤ و ناوچەکانی تری وڵاتەکە ئەنجامدا.

زیلینسکی رایگەیاند، لە ئەنجامی ئەو هێرشانەدا لانی کەم 11 کەس گیانیان لەدەستداوە و 60 کەسی تریش لە کیێڤی پایتەخت برینداربوون، وتیشی، روسیا لەو هێرشەدا 68 موشەک و 351 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بەکارهێناوە.

سەرۆکی ئۆکرانیا جەختیکردەوە، بەرگرییە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی توانیویانە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و موشەکە کرووزەکان تێکبشکێنن، بەڵام بەهۆی "کەمیی موشەکی دژەبەرگرییەوە" نەیانتوانیوە بەرپەرچی موشەکە بالیستییەکانی روسیا بدەنەوە.

پێشتریش زیلینسکی لەسەر بنەمای زانیارییە هەواڵگرییەکانی وڵاتەکەی، هۆشداری دابوو لە ئەگەری هێرشێکی بەرفراوانی روسیا پێش بەڕێوەچوونی لوتکەی سەرکردەکانی ناتۆ کە بڕیارە رۆژانی سێشەممە و چوارشەممە لە تورکیا بەڕێوەبچێت.

زیلینسکی کە بڕیارە رۆژی سێشەممە وەک میوان بەشداری لە لوتکەکەدا بکات، لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" داوای لە هاوپەیمانانی ناتۆ کرد "بڕیاری یەکلاکەرەوە بۆ پشتگیریکردنی بەرگرییە ئاسمانییەکانمان و لە ئەنجامدا پاراستنی ژیانی هاوڵاتیان" بدەن.

لە کۆتاییدا زیلینسکی ئاماژەی بەوەکرد، "تا ئەو کاتەی موشەکەکانی پاتریۆت لە کۆگاکانی هاوپەیمانەکانماندا بمێننەوە، ئەمە تەنها هانی روسیا دەدات بۆ بەردەوامبوون لە وێرانکردنی باڵەخانە نیشتەجێبوونەکان. ئەمریکا و ئەوروپا هێزی پێویستیان هەیە بۆ راگرتنی ئەم تیرۆرە".