سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند لە خوێنی  رابەری باڵا و منداڵەکان خۆش نابن، ئاماژەی بەوەشکردوە، بە رێنمایی موجتەبا خامەنیی و لە بەردەم نەتەوەی ئێران، بەڵێن دەدەن هەموو هێزی خۆیان بۆ گەیشتن بە مافەکانی گەلی ئێران و سزادانی دەستدرێژکاران بەکاربهێنن.

ئەمڕۆ سێشەممە، محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، تا مەرجەکانیان لە لایەن ئەمریکاوە جێبەجێ نەکرێت گەروی هورمز بە داخراوی دەمێنێتەوە.

قالیباف جەختیکردوەتەوە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی سەروەت و سامانە بلۆکراوەکانی ئێران و کۆتاییهێنان بە هەڕەشە سەربازییەکان لە مەرجەکانی ئێرانن بۆ کردنەوەی گەروی هورمز.

قالیباف داوای ەکریخی لە گەلی ئێران کردوە و دەڵێت؛ لەگەڵ داخوازییە رەواکانی ئەوانداین بەتایبەتی رەوسی ئابوری، بەڵام لە ئێستادا شەقام شوێنی گردبوونەوەی نییە و دەبێت هەموومان یەکگرتوبین.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەوەی هەندێک لایەن وەک "خەیاڵی خۆدەستەوەدانی بێمەرج" بەرزکردبۆوە بەدی نەهات، و جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی بە مەردایەتی و سەختییەوە جەنگاوە و بە هەمان سەختیش دانوستانی کردووە.

عراقچی ئاماژەی بەوە کرد کە زۆربەی ئەو وەزیرە دەرەوانەی دیداری لەگەڵدا ئەنجامداون پێیان راگەیاندووە کە ئێران لە هەمان کاتدا لە جەنگەکە و لە دیپلۆماسیشدا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران باسی بەوەش کرد: ئەو لایەنانەی کە هەوڵیان دەدا ئێران بە بێمەرج خۆی بدات بە دەستەوە، تەنها ماوەیەکی کەم دوای دەستپێکردنی جەنگەکە هاتنە پاڕانەوە بۆ ئەوەی دانوستان بکەن، لە بەرانبەردا، ئێران بوو کە رەتیکردەوە ئاگری شەڕ بوەستێنێت و سوور بوو لەسەر بەردەوامبوونی جەنگ تا ئەو شوێنەی لایەنی بەرانبەر رازی بوو بە ئاگربەست و ئەنجامدانی دانوستان بەپێی مەرجەکانی ئێران، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە گۆڕەپانی جەنگەکە یەکلاکەرەوە بووە لە سەپاندنی ئیرادەی تاران.

لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە کە بەپێی دانپێدانانی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتان، ئێران لەم رووبەڕووبوونەوەیەدا لە هەردوو ئاستی سەربازی و سیاسییەوە دەستکەوتی ستراتیژیی بەدەستهێناوە.

دادوەریی سوریا بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ وەسیم ئەسەد دەرکرد، دوای ئەوەی بە تۆمەتی پێکهێنانی گرووپی چەکدار و ئەنجامدانی تاوانی کوشتنی بەکۆمەڵ تایبەت بە سەردەمی رژێمی پێشوو ئیدانە کرا.

دادگای تاوانەکانی سوریا لە راگەیەندراوێکدا، ئاماژەی بەوە کردووە: وەسیم ئەسەد گرووپی چەکداری لەبەرانبەر پێدانی موچە و دابینکردنی چەک و پولدا پێکهێناوە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەش روونکراوەتەوە کە تۆمەتبار وەسیم ئەسەد بەشداریی لە کۆمەڵکوژیی "مەلیحە"دا کردووە کە لە ساڵی 2013دا بووە هۆی گیانلەدەستدانی 75 هاووڵاتیی مەدەنی.

دادگای تاوانەکان جەختیشی کردەوە کە بۆ دادگا سەلمێنراوە چەکدارانی سەر بە تۆمەتبارەکە ژمارەیەک هاووڵاتیی مەدەنییان رفاندووە و لە بەردەم خۆیدا کوشتوویانن، بەوەش دادگا بڕیاری کۆتایی لەسێدارەدانی بۆ دەرکردووە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا هەڕەشەی هێرشكردن لە عومان دەكات و داواش لە ئێران دەكات خۆی بەدەوەستەوە بدات.

ترەمپ ئاماژەی بەوەكردووە، ئەگەر عومان بەهۆی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئێران رێگریی لە جوڵەی ئەمریكا بكات لە گەروی هورمز، روبەڕوی هێرش و ئۆپراسیۆنی سەربازیی ئەمریكا دەبێتەوە، داواشی لە ئێران كردووە كە خۆی بەدەستەوە بدات، دوپاتیشیكردووەتەوە، ئەمریكا پابەندە بە سیاسەتەكانی و گەمارۆدان و فشارخستنەسەر تاران تا ئەو كاتەی داواكارییەكانی ئەمریكا جێبەجێ دەكات.

عومان و تاران لە پەیوەندییدان لەبارەی رێكخستنی جوڵەی دەریاوانیی لە گەروی هورمز و ئەمریكاش لە هەوڵدایە رێڕەوە ئاوییەكانی ناوچەكە كۆنترۆڵ بكات.

پڕۆسەی دابەشکردنی زەوی بەسەر فەرمانبەراندا لە سنوری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین بەردەوامە و ئەمڕۆ سێشەممە، لە قەزای حاجیاوا قۆناغی دووەمی پرۆسەکە دەستیپێکردو بڕیارە 91 فەرمانبەر ببنە خاوەنی زەوی خۆیان. 

خالید ئەحمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بە ئامادەبونی سەرپەرشتیاری ئیدارەی راپەڕین، بەڕێوەبەری گشتیی شارەوانییەکان و داواکاری گشتی، لە رێگەی تیروپشکێکی ئاشکرا و شەفافەوە 91 فەرمانبەری  دەبنە خاوەنی زەوی.

بە گوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردستا نیوز، ئەم قۆناغە تایبەتە بەو فەرمانبەرانەی، کە کۆی خاڵەکانیان لەنێوان (38 بۆ39) خاڵدایە و ئەمەش دوای ئەوە دێت، کە لە قۆناغی یەکەمدا 146 فەرمانبەر بە خاڵبەندیی 40 بۆ 50 خاڵ سوودمەند بوون لە وەرگرتنی زەوی.

بەپێی ئامارەکان، تاوەکو ئێستا لە سنوری قەزای حاجیاوا ناوی نزیکەی چوار هەزار و 250 فەرمانبەر  بۆ وەرگرتنی زەوی گەڕاوەتەوە، لە کاتێکدا لەسەر ئاستی گشتیی ئیدارەی راپەڕین ئەو ژمارەیە دەگاتە نزیکەی 25 هەزار فەرمانبەر، کە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی شارەوانییەوە پەسەند کراون.

بەپێی بڕیاری سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی، پێویستە هەموو فەرمانبەرێک کە مەرجەکان دەیگرێتەوە، پارچەیەک زەوی بە رووبەری 200 مەتر دووجای پێبدرێت و پرۆسەکە تاوەکو سوودمەندبوونی دواین فەرمانبەر بەردەوام دەبێت.