شوێنەوارناسانی زانکۆی بوو عەلی سینای هەمەدان لە گۆڕستانێکی چاخی ئاسن لە باشوری رۆژئاوای سنە و لە داوێنی چیای ئاویەر، چەندین گۆڕ و شوێنەواری مێژویییان دۆزیوەتەوە کە تەمەنیان نزیکەی 2800 ساڵە. 

میدیای ئێران لە زاری کازم مەلازادە، ئەندامی گروپی شوێنەوارناسی رایگەیاندوە، لە سوێنی دۆزینەوەی گۆڕەکان، پێنج شوێنیان هەڵکۆڵیوە  و ژمارەیەک گۆڕیان دۆزیوەتەوە، لە سەر گردەکەش پاشماوەی شوێنی ژیان دۆزراوەتەوە کە ڕەنگە هی سەردەمی ئەشکانی یان ساسانی بێت.

 مێژوی گۆڕستانەکە دەگەڕێتەوە بۆ نێوان 750 تا 500ی پێش زایین و بە شێوازی  بەخاکسپاردنەکەیاندا، گریمانەی ئەوە دەکرێت رۆژ  پەرستبوبن.

گۆڕستانەکە یەکەم جار ساڵی 2008 لە کاتی هەڵکۆڵینی شەقامێک دۆزرایەوە و قۆناغی دووەم دوای 18 ساڵ دەستی پێکردووە و بڕیارە هەفتەیەکی دیکە بەردەوام بێت و داواش دەکرێت شوێنەکە بکەنە مۆزەخانە، بۆ ئەوەی خەڵک و گەشتیارانیش زیاتر لە مێژوەکەی ئاگاداربن.

دەسەڵاتی گشتیی فڕۆکەوانیی مەدەنی لە سعودیە رایگەیاند، ژمارەی قوربانیانی هێرش و دەستدرێژییەکە بۆ سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی پادشا فەهد لە شاری دەممام بۆ دوو گیانلەدەستدان بەرز بووەوە، ئەوەش دوای پشتڕاستکردنەوەی گیانلەدەستدانی بریندارێکی تر.

بەپێی راگەیەندراوەکە، دوو گیانلەدەستداوەکە بریتیین لە هاووڵاتییەکی سعودی و نیشتەجێیەکی خەڵکی وڵاتی هیندستان.

دەسەڵاتەکە ئاماژەی بەوەش کردووە کە ژمارەی بریندارەکان لە هەشت کەسدا جێگیر بووە، کە پێکهاتوون لە هاووڵاتییەکی سعودی، لەگەڵ دوو نیشتەجێی هیندی، دوو یەمەنی، دوو بەنگلادیشی و نیشتەجێیەکی نیپاڵی.

بەپیی راگەیاندراوەکە برینی بریندارەکان لە نێوان سووک و قورسدایە و لە ئێستادا لە چەند نەخۆشخانەیەکدا چاودێریی پزیشکیی پێویستیان پێ دەدرێت.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە: بە هاوئاهەنگی لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکان، بەردەوامن لە هەڵسەنگاندنی زیانەکان و گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست بۆ دڵنیابوونەوە لە سەلامەتیی گەشتیاران و کارمەندان، وەک ئامادەکارییەک بۆ دەستپێکردنەوەی گەشتە ئاسمانییەکان و ئاساییبوونەوەی جووڵەی فڕۆکەخانەکە.

پۆلیسی دارستانی سلێمانی رایگەند، بەهۆی کەوتنەوەی ئاگر لە سنوری گوندی گەڵناغاج لە سنوری ئاغجەلەر نزیکەی 300 دۆنم پوش وپاوان سوتا.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی رایگەیاند، دوای کەوتنەوەی ئاگر لە سنوری گوندی گەڵناغاج، دەستبەجێ تیمەکانیان چونەتە شوێن روداوەکە و لەگەڵ هاووڵاتیاندا توانراوە ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ بکرێت.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، بەهۆی ئاگرەکەوە نزیکەی 300 دۆنم لەوەڕگا و پوش و پاوان سوتاون.

پۆلیسی دارستانی سلێمانی راشیگەیاندوە، دوای کۆنتڕۆڵکردنی ئاگرەکە، کەسێکیان دەستگیرکردوە بە تۆمەتی کردنەوەی ئاگەرکە و پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆکراوەتەوە.

پیونگ یانگ رایگەیاند، پێشکۆتایی هاتنی ئەمساڵ، یەکەی سەربازی نوێ  و بڵندگۆکانی پڕوپاگەندە لەسەر هێڵی سنوری نێوان وڵاتەکایان لەگەڵ کۆراییا باشور دوبارە کار پێ بکاتەوە.

ئاژانسی فرانس پرێس لە زاری  لە کیم یۆ جۆنگ، خوشکی سەرکردەی کۆریای باکور بڵاویکردوەتەوە، یەکە سەربازییە نوێیەکان لە سنوری کۆریای باشور جێگیردەکرێن و بڵاوکردنەوەی پەیامە پڕوپاگەندەییەکان  لە رێگەی بڵندگۆی گەورەوە لەسەر سنور دەست پێ دەکاتەوە.

ئەم هەنگاوەی پیونگ یانگ لە دوای  ئاڵۆزییەکانی نێوان هەردوو وڵاتەکەیە و لە ئێستادا هیچ پەیوەندییەک لە نێوانیاندا نەماوە.

بەکارهێنانی بڵندگۆ یەکێکە لە شێوازەکانی شەڕی دەرونی کە هەردوولا لە قۆناغە پێشوەکاندا پەنایان بۆ بردووە، پێش ئەوەی لە چوارچێوەی هەوڵەکانی کەمکردنەوەی گرژی رابگیرێت.

گەرچی هێشتا رون نییە رێژەی ئەو یەکە سەربازیانە و ژمارەی بڵندگۆکان چەندە، یاخود وەڵامی کۆریای باشور بۆ ئەم هەنگاوەی پیونگ یانگ چێدەبێت، بەڵام ئەم هەنگاوە نیشانەی ئەوەیە هەوڵەکان بۆ باسکردنی پەیوەندی هەردوو وڵآتەکە شذکستی هێناوە.

سوپای پاسداران سووتانی چوار كەشتیی نەوهەڵگری لە كەنداوی فارس و سێ كەشتیی تری لە گەروی هورمز بەهۆی مینەوە راگەیاند.

راگەیاندنی هێزی دەریایی سوپای پاسداران رایگەیاند، چوار كەشتیی نەوهەڵگری لە كاتی گواستنەوەی نەوت لە ناو كەشتی بۆ كەشتیەكی تر لە باكووری كەنداوی فارس كراونەتە ئامانج و لە ئەنجامدا سووتاون، ئەمەش لە كاتێكدایە كە شەوی ڕابردوو سێ كەشتیی تریش لە ڕۆژئاوای گەروی هورمز بەهۆی پێكدادان بە مین تووشی رووداو و ئاگركەوتنەوە بوون.

بەپێی ڕاگەیەندراوەكەی سوپای پاسداران، ئەم ئۆپەراسیۆنە پاش ئاگادارییە پێشوەختەكان بۆ ئەو كۆمپانیا دەریاییانە هاتووە كە بە وتەی سوپای ئەمریكایان كردووە و لە رێگا نایاساییەكانەوە تێپەڕیوون، هێزی دەریایی سوپا دەشڵێت كە چاودێری و بەدواداچوونی بۆ ئەم ٤چوار كەشتییە كردووە پێش ئەوەی لە باكووری كەنداوی فارس بكرێنە ئامانج.

لە بەشێكی تری لێدوانەكەیدا، سوپای پاسداران هۆشداری تووندی داوە ئەو كەشتیانە كە بە وتەكانی سوپای ئەمریكا هەڵنەخەڵەتین رێگە نایاساییەكان بەكارنەهێنن.