دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا، بەڵێنیدا تەواوی لێکتێگەیشتنی رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ئێراندا لە چەند رۆژی داهاتوودا ئاشکرا دەکات، ئاماژەی بەوەشکردوە دەیەوێت تەواوی خاڵی رێککەوتنەکە وشە بە وشە بۆ میدیاکان بخوێنێتەوە.

ئەمرۆ سێشەممە، دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە پەراویزی لوتکەی ((G7لە  فەرەنسا لە میانی دیداری لەگەڵ محەمەد بن زایدی سەرۆکی ئیمارات رایگەیاند، چاوەڕێکی کاتێکی گونجاو دەکات بۆ ئاشکراکردنی دەقی رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ئێران.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، هیچ کێشيیەکی لەگەڵ ئاشکراکردنی رێککەوتنەکەدا نییە، رێککەوتنەکە گەورەیە و کۆتا دێڕی بریتییە لەوەی " ئێران هەرگیز چەکی ئەتۆمی بەدەست ناهێنێت".

ئەم قسانی دۆناڵد ترەمپ لە کاتێکدایە، رۆژی یەکشەممە یاداشتنامەی رێککەوتەنەکی بە شێوەی ئەلیکترۆنی ئیمزاکرد، بەڵام هێشتا دەقی تەواوی بڵاونەکراوەتەوە و تەنانەت ئەندامانی کۆنگرێس و سەرکردەکانی جیهانیش بە تەواوی نەیانخوێندووەتەوە.

لای خۆشیەوە وەزارەتی دەرەوەی سویسرا بۆ ئاژانسی فرانس پرێسی پشتڕاست کردوەتەوە، رێککەوتنی واشنتۆن و تاران رۆژی هەینی لە ناوچەی گەشتیاری بورگنستۆکی سویسرا ئیمزا دەکرێت.

ئەمڕۆ سێشەممە 16ـی 6ـی 2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ تۆم باراک، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، سه‌رۆكى ئه‌مه‌ريكا بۆ کاروباری عیراق و سوریا کۆبووەوە.

بەپێی راگەیەندراوێکی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان، لە كۆبوونه‌وه‌يه‌کەدا پەیوەندییەکانی ئەمەریکا لەگەڵ عیراق و هەرێمی کوردستان تاوتوێ کراون، هەروەها نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکا پشتگیریی بەهێزی وڵاتەکەی بۆ حکوومەتی نوێی عیراق دووپات کردووەتەوە، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر گرنگیی کۆنترۆڵکردنی چەک لەلایەن دەوڵەتەوە.

لە راگەیەندراوەکەشدا هاتووە، نێچیرڤان بارزانی جەختی لە پشتگيريى هەرێمی کوردستان لە حکوومەتی عەلی زەیدی و چارەسەرکردنی کێشەکانی عیراق، بەتایبەتی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و حکوومەتی فیدراڵ، لەسەر بنەمای دەستوور کردووەتەوە.

سەرۆکایەتی هەرێم ئەوەشی خستووەتەڕوو، هه‌ردوولا كۆك بوون له‌سه‌ر گرنگيى گۆڕینی شێوازی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمەریکا و عیراق بۆ هاوبەشییەکی ئابووریی هاوسەنگ و درێژخایەن، بە شێوازێک کە خزمەت بە بەرژەوەندییە باڵاکانی هەردوولا بگەیەنێت.

سەبارەت بە رەوشی ناوچەکە، لە دیدارەکەدا ستايشى رێککەوتنی نێوان ئەمەریکا و ئێران بۆ کۆتاییهێنان به‌ شەڕ کراوە و هیوایان خواستووە ببێتە هۆکاری هێنانەدیی ئاشتی و ئارامی لە ناوچەکەدا.

پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، هێزەکانیان توانیویانە شەش تۆمەتبار دەستگیربکەن، کە شەوی رابردوو لەناو بازاڕی کەلار بە چەکی جۆری تاپڕ تەقەیان کردبوو.

سۆران محەمەد، وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، دوای ئەوەی شەوی رابردوو لەناو بازاڕی کەلار شەڕ لەنێوان چەند گەنجێکدا دروستبوو، بە چەکی جۆری تاپڕ تەقەیان کردبوو، دەستبەجێ بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی گەرمیان دەستی بە کۆکردنەوەی زانیاری کرد.

ئاماژەی بەوەش کرد، هێزەکانیان لە درەنگانێکی شەودا توانیویانە هەر شەش تۆمەتباری سەرەکی دەستگیربکەن، هاوکات لەگەڵ دەستگیرکردنیاندا، دەست بەسەر چەکێکی جۆری تاپڕ، سێ فیشەک و ماتۆڕسکیلێکدا گیراوە کە لە کاتی شەڕەکەدا بەکارهێندرابوون.

وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان راشیگەیاند، لە ئێستادا بە بڕیاری دادوەر و بەپێی مادەی 431 لە یاسای سزادانی عیراقی، ئەو شەش تۆمەتبارە راگیراون و لێکۆڵینەوەش لەگەڵیاندا بەردەوامە.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایدەگەیەنێت، بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران تێکشکێنراوە و هیچ توانایەکی بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم نەماوە.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدواندا رایگەیاند، گەمارۆ و رێوشوێنەکانی وڵاتەکەی توانا سەربازییەکانی ئێرانی لاواز کردووە، ئابوری ئەو وڵاتەش لە رەوشێکی خراپدایە، بە جۆرێک تاران سەرچاوەی پێویستی لەبەردەستدا نییە بۆ بونیاتنانەوەی هێزە سەربازییەکانی.

ئاماژەی بەوەشدا، بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران تێکشکێنراوە و چیتر هیچ توانایەکیان بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم نەماوە.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، ئەمریکا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە و ئەگەر تاران شێوازی مامەڵەکردنی لەگەڵ واشنتۆن بگۆڕێت، ئەوانیش شێوازی خۆیان دەگۆڕن و پەیوەندییەکی باشتریان دەبێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان لەگەڵ فەریق روکن عومەر ساڵح، فەرماندەی هێزەکانی 70 کۆبووەوە و رایگەیاند، پێویستە هێزەکانی پێشمەرگە هاوتای زانستی نوێی سەربازی و دیسپلینە نێودەوڵەتییەکان رێکبخرێنەوە.

لە دیدارێکدا بافڵ جەلال تاڵەبانی، بە گەرمی پیرۆزبایی لە فەریق روکن عومەر ساڵح کرد، بەبۆنەی بەرزکردنەوەی پلەکەی و هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست و رۆڵ و خزمەتەکانی لە رێکخستنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە بەرز نرخاند.

سەرۆک بافڵ ستایشی پێشمەرگە قارەمانەکانی کرد لە هەوڵەکانیان بۆ پاراستنی هەرێمی کوردستان و وتی، پێویستە هێزەکانی پێشمەرگە هاوتای زانستی نوێی سەربازی و دیسپلینە نێودەوڵەتییەکان رێکبخرێنەوە.

کییەر ستارمەر سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا دەڵێت، یۆرانیۆمی پیتێندراو دەدەنە ئۆكراین و سزای نوێش بەسەر روسیادا دەسەپێنن. 

لە راگەیەندراوێكدا ستارمەر ئیدانەی ئەو بۆردوومانانەی روسیای كردووە كە دەیكاتە سەر ئۆكراین و رایگەیاند، لەندەن هەنگاوەكانی جدیتر دەكات و ئەو سەرچاوانەش وشك دەكات كە شەڕەكەی ڤلادمیر پوتن سەرۆكی روسیا پارەدار دەكەن، جەختیشیكردەوە، وزە بۆ وەرزی زستانی داهاتوو بۆ ئۆكراین دابین دەكەن. 
سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا راشیگەیاند، رێگە بە كۆمپانیای ئۆرینكۆی بەریتانی دەدات یۆرانیۆمی پیتێندراو بۆ كۆمپانیای ئینەرگۆئەتۆمی ئۆكراین دابین بكات، كە بەرهەمهێنەری كارەبای ئەتۆمی ئەو وڵاتەیە. 
ستارمەر جەختیشی لە بەردەوامی هاوكارییەكانی وڵاتەكەی كردەوە و رایگەیاند، لەگەڵ ئۆكراین دەمێننەوە تا ئەو كاتەی پێویست بێت.

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پیرۆزبایی لە موسڵمانانی کوردستان، عیراق و جیهان دەکات بەبۆنەی هاتنەوەی سەری ساڵی کۆچییەوە.

 

دەقی پەیامەکە

 

بەبۆنەی هاتنەوەی سەری ساڵی کۆچییەوە، لە دڵەوە پیرۆزبایی ئاڕاستەی موسڵمانان لە کوردستان، عیراق و جیهان دەکەین.

هیواخوازین ئەم بۆنە پیرۆزە، ببێتە مایەی خێر و خۆشی و گەڕانەوەی سەقامگیریی بۆ ناوچەکەمان. 

لە خوای گەورە داواکارین وڵاتەکەمان بپارێزێت.

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، پێویستە پیاوانی ئایینی هاوکاربن لە قووڵکردنەوەی گیانی تەبایی و برایەتیدا. 

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران سەردانی کەنیسەی ماریووسفی کلدانی لە عەینکاوەی هەولێری کرد و لەلایەن پاتریارک مارپۆڵسی سێیەم نۆنا، سەرۆکی کەنیسەی کلدانی لە عێراق و جیهان و ژمارەیەک لە پیاوانی ئایینی مەسیحییەوە پێشوازی لێکرا.

لە دیدارێکدا، جێگری سەرۆکوەزیران پیرۆزبایی دەستبەکاربوونی لە پاتریارک مارپۆڵسی سێیەم نۆنا کرد وەک سەرۆکی نوێی کەنیسەی کلدانی لە عیراق و جیهان و هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست. ئامادەیی خۆشی دەربڕی بۆ هەموو جۆرە هاوکاری و پشتیوانییەک.

قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە مێژووی دێرین و پڕ لە شانازی پێکەوەژیانی هەموو پێکهاتە ئایینییەکان کرد لە کوردستان و بە پێویستی زانی لەم قۆناغەشدا پیاوانی ئایینی هەموو پێکهاتەکان هاوکاربن لە قووڵکردنەوەی ئەو گیانی تەبایی و برایەتییەی کە  سەدان ساڵە لە کوردستاندا هەیە و هەمووان شانازی پێوەدەکەن.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئێوارەی دوێنێ دووشەممە لە بەغداد لەگەڵ تۆم باراک، نێردەی تایبەتی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ بۆ عیراق و سووریا کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان ئامادەیبوو، دوایین پێشهاتەکان تاوتوێ کران و هەردوولا رێککەوتنی ئەمریکا و ئێرانیان بە گرنگ زانی بۆ پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە.

لەپێناو بەدیھێنانی سەقامگیریی سیاسی، ئابوری و ئەمنی، پاڵپشتیکردنی حکومەتی نوێی عیراق جەختی لەسەر کرایەوە، بۆ تێپەڕاندنی قەیران و ئاڵنگارییەکان.

سەرۆک بافڵ نیگەرانی خۆی لەبارەی پێکنەهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەربڕی و وتی، شەرعییەت و متمانەی حکومەتی ئێستا خەریکە دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کێشەی وزە خرایەبەر باس و سەرۆکی یەکێتی ئاماژەی بەوە کرد، هەرێمی کوردستان دەتوانێت بە پلانێکی ستراتیجی کێشەی وزە لە تەواوی عیراق چارەسەر بکات.

لە هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیلدا بۆسەر ئێران 548 موشەك ئاراستەی دورگەی خارگ كراوە، بەڵام نەبووەتە هۆی راگرتنی هەناردەی نەوت.

بەڕێوەبەری دورگەی خارگ رایگەیاند، لە ماوەی شەڕی سەپێنراوی ئەمریكا و ئیسرائیل بەسەر ئێراندا، بە ئامانجی لێدان لە كەشتییە نەوتییەكانی ئێران، 548 موشەك ئاراستەی دورگەی خارگ كراوە، بەڵام نەبووەتە هۆی راگرتنی هەناردەكردنی نەوتی ئێران.

جەختیشیكردەوە، 90%ی نەوتی ئێران بەبێ‌ هیچ گرفتێك هەناردەكراوە و پەیوەندی دورگەی خارگیش بە ئێرانەوە نەپچڕاوە.

 

سەرۆك وەزیرانی عیراق پڕۆژە یاسایەكی 24 ساڵی رەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەكات و چەند یاسایەكی تریش بۆ بوژاندنەوەی رەوشی ئابووری هەموار دەكرێنەوە.

عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لەگەڵ وەفدێكی نەتەوە یەكگرتووەكان كۆبوویەوە، لە كۆبوونەوەكەدا زەیدی ئاماژەی بەوە كرد، حكومەتەكەیی بە ئاڕاستەی ئامادەكردنی پلانێكی گشتگیر بۆ گەشەپێدان تا ساڵی 2050 هەنگاو دەنێت، ئەم پڕۆژەیەش لە شێوەی یاسایەكدا دەبێت و دەخرێتە بەردەم ئەنجومەنی نوێنەران بۆ پەسەندكردنی.

زەیدی دووپاتیشیكردەوە، حكومەتەكەی بە ئاراستەی بەدیهێنانی گەشەپێدانێكی گشتگیر لە سەرجەم بوارەكاندا هەنگاو دەنێت، بۆ ئەو مەبەستەش پێداچوونەوە بە سەرجەم ئەو یاسایانەدا دەكات كە رەوشی ئابووری بەرەو باشتر دەبات.

 

سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت، دوای ئیمزاكردنی رێككەوتنەكە لە سویسرا، گەروی هورمز بە تەواوی دەكرێتەوە و پەیوەندییەکی باشیشیان لەگەڵ ئێران دەوێت کە ببێتە مایەی قازانج بۆ هەموو لایەک.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە میانی كۆبوونەوەی لەگەڵ هاوتا فەڕەنسیەكەی وتی، 19ی ئەم مانگە دوای تەواوبوونی پرۆسەی لابردنی مینە دەریاییەكان، گەروی هورمز بەبێ وەرگرتنی رسوومات دەكرێتەوە و بە تەواوی دەكرێتەوە.

ئاماژەی بەوەش كرد، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆك بەشداری لە رێوڕەسمی ئیمزاكردنی رێككەوتنەكە دەكات لە سویسرا.

ترەمپ ئاماژەی بەوەش كرد، پەیوەندییەكی باشی لەگەڵ ئێران دەوێت كە ببێتە مایەی قازانج بۆ تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

سەرۆكی ئەمریكا باسی لەوەش كرد، ئێران رازی بووە چەكی ئەتۆمی نەبێت و بۆ كێشەی لوبنانیش لەگەڵ ئیسرائیل گفتوگۆ دەكەن.

دوپاتیشیكردەوە، ئێستا سەركردایەتییەكی ژیر لە ئێراندا هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا رێككەوتنی ئێستا لەگەڵ ئێران جیاوازە لە رێككەوتنە خراپەكەی ئۆباما.