بەپێی ڕاپۆرتێکی رۆژنامەی نیویۆرک تایمز، هێرشەکەی 28ی شوبات بۆ سەر قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شارۆچکەی میناب لە باشووری ئێران، بە خوێناویترین رووداوی کوژرانی مەدەنییەکان دادەنرێت لە سەرەتای دەستپێکی شەڕەکەوە.

هەرچەندە تا ئێستا هیچ لایەنێک تا ئێستا بەرپرسیارێتی خۆی رانەگەیاندوە  لە روداوەکە، کە بەهۆیەوە زیاتر لە 100 کچە خوێندکار گیانیان لەدەستدا، بەڵام رۆژنامەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە کۆمەڵێک بەڵگە، لەوانە وێنەی نوێی مانگە دەستکردەکان و ڤیدیۆ پشتڕاستکراوەکان دەریدەخەن، کە قوتابخانەکە بە هێرشێکی ورد پێکراوە.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە، کردنە ئامانجی قوتابخانەکە  لە کاتێكدا بووە، کە بنکەیەکی دەریایی سوپای پاسداران لە تەنیشت قوتابخانەکە لە هەمان کاتدا کراوەتە ئامانج.

رۆژنامەکە جەخت لەوە دەکاتەوە، کە لێدوانە رەسمیییەکانی ئەمریکا سەبارەت بە هێرشکردنە سەر ئامانجە دەریاییەکان لە نزیک تەنگەی هورمز (کە بنکەکەی سوپای پاسدارانی لێیە)، گومانەکان بەهێزتر دەکەن، کە هێزەکانی ئەمریکا ئەنجامدەری هێرشەکە بووبن.

لە بەرانبەردا، کۆشکی سپی ئاماژەی بە لێدوانەکانی کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی رۆژنامەوانی کردووە، کە لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەو هێرشە رایگەیاندوە "ئاگاداری کارێکی وەها نین" و ئاماژەی بەوەش کردبوو، کە وەزارەتی جەنگ سەرقاڵی لێکۆڵینەوەیە لەو بابەتە.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، رۆژی پێنجشەممە 5ـی ئاداری 2026 لە بەغداد، لەگەڵ عەممار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پەرەسەندنەکانی گۆڕەپانی ناوخۆیی و هەرێمیی لەبەر رۆشنایی پێشکەوتنە خێراکانی ناوچەکە تاوتوێکرد و جەختی لەسەر پێویستی پەنابردنە بەر دیالۆگ وەک باشترین بژاردە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییەکانی ئێستا و پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی ناوچەکە کرد.

هەروەها جەختییان لەسەر گرنگی یەکخستنی هەڵوێستە نیشتمانییەکان و پشتیوانیکردن لە هەموو ئەو رێوشوێنانە کردەوە، کە ئامانجیان پاراستنی سەروەری عیراق و بەهێزکردنی سەقامگیری و ئاسایشی وڵاتە لەبەرامبەر کاردانەوەکانی ناوچەکە و قەیرانەکانی دەوروبەردا.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، کە واشنتۆن بەهۆی کورتهێنان لە کۆگاکانی سیستەمی بەرگریدا، ناچار بووە لە ستراتیژیی بەرگری ناوچەکەدا گۆڕانکاری بکات و "بەرگری لە ئیسرائیل" بخاتە پێش هەموو کارە لە پێشینەکانی تری. 

قالیباف لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" بڵاویکردوەتەوە، کە ئەمریکییەکان بەهۆی کەمیی یەدەگی بەرگرییەوە ئەم بڕیارەیان داوە و پێی وایە باجدەرانی ئەمریکی سەرسام دەبن کاتێک بزانن ستراتیژی "سەرەتا ئیسرائیل" لە ئەجێندای بەرگری وڵاتەکەدایە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، هۆشدارییەکی توندی داوەتە واشنتۆن و دەڵێت؛  بەجێهێشتنی بەرژەوەندییەکان و سەربازانی ئەمریکا بەبێ بەرگری لە ناوچەکە، دەرئەنجامی خراپی دەبێت.

 ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردوە، کە لێکەوتەکانی ئەم سیاسەتە تەنها لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا قەتیس نامێنن، بەڵکو کاریگەرییەکی فراوانتری هەرێمی و نێودەوڵەتییان دەبێت.

حکومەتی هەرێم، راگەیەندراویكی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، دوای هەوڵە بەردەوامەکان بۆ هێنانەوەی ئەو هاووڵاتییانەی، کە گیریان خواردووە، بە سوپاسەوە شانشینی عەرەبیی سعودیە سنورەکانی بەڕووی ئەو کەسانەدا کردەوە، کە دەیانەوێت لە ڕێگەی دەروازەی سنووریی عەرعەرەوە بگەڕێنەوە، بەبێ ئەوەی پێویستیان بە ڤیزای پێشوەختە هەبێت.

حکومەتی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە،  ئەو هاووڵاتیانەی گیریانخواردوە، دەتوانن راستەوخۆ لە ئیمارات بچنە  سعودیەو لە خاڵی سنووریی (البطحاء) ڤیزا وەردەگرن و دواتر دێنەوە عەرعەر و لەوێشەوە بۆ عیراق و هەرێمی کوردستان.

سەبارەت بەو هاووڵاتییانەی لە ئیماڕاتن، حکومەتی هەرێم دەڵێت؛ ئەو هاووڵاتییانەی  ئارەزووی گەڕانەوەیان هەیە، دەتوانن سوود لەم دەرفەت و رێکارە وەربگرن بۆ گەڕانەوەیان بەسەلامەتی.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، دوای فراوانبونی گرژییەکانی ناوچەکە،  وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، لە کۆتایی مانگی شوباتەوە تاوەکو ئێستا زیاتر لە 20 هەزار هاووڵاتیی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە گەڕاونەتەوە بۆ  ئەمریکا

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئەم ئامارە تەنها ئەو کەسانە دەگرێتەوە،کە گەیشتوونەتەوە ناوخۆی ئەمریکا و ئەو هاووڵاتییانە ناگرێتەوە کە چوونەتە وڵاتانی دیکە یان هێشتا لە رێگەی گەڕانەوەدان.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، کە لەسەر راسپاردەی مارکۆ ڕۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، پڕۆسەی گواستنەوەکە لە رێگەی گەشتی ئاسمانی تایبەت و گواستنەوەی وشکانییەوە چڕتر کراوەتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ کارئاسانیکردن بۆ هاووڵاتییەکانی فۆرمێکی تایبەت بە رەوشی نائاسایی بۆ هاووڵاتییانی لە پێنج وڵاتی ناوچەکە (کوێت، بەحرەین، ئیمارات، قەتەر و عەرەبستانی )کارا کردووە، تاوەکو راستەوخۆ زانیارییان پێبگات سەبارەت بە گەشتەکان و رێکارە ئەمنییەکان.

لە کۆتاییدا وەزارەتەکە جەختی کردوەتەوە،  کە تیمەکانیان بە شێوەی 24 سەعاتی کاردەکەن و  تا ئێستا هاوکارییان پێشکەش بە زیاتر لە 10 هەزار ئەمریکی لە دەرەوەی وڵات کردووە، کە پێدانی ڕرێنمایی ئەمنی و ئاسانکاری سەفەر لەخۆ دەگرێت.