سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە، هۆشدارییەکی توند سەبارەت بە رەوشی بازاڕەکانی جیهان  و رایگەیاند، بەهۆی هەڵگیرسانی جەنگ لە دژی ئێران، جیهان رۆژانە بڕی 11 ملیۆن بەرمیل نەوت لەدەست دەدات.

فاتیح بیرۆڵ، سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە  جەختی کردوەتەوە،  کە ئەم قەیرانە تەنیا سنووردار نابێت بە ناوچەکە، بەڵکو هیچ وڵاتێک لە جیهاندا لە لێکەوتە توندەکانی ئ پارێزراو نابێت و کاریگەرییەکان هەموو کەرتەکان دەگرێتەوە.

سەبارەت بە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی نرخەکان، ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە سەرقاڵی راوێژە بۆ ئەگەری خستنەبازاڕی بڕێکی زیاتری نەوت لە یەدەگە ستراتیژییەکان، ئەم هەنگاوەش دوای ئەوە دێت کە لە 11ی ئازاردا بڕیاری خستنەبازاڕی 400 ملیۆن بەرمیل درا وەک هەنگاوێکی پێوانەیی.

بيرول ئەوەشیخستوەتەڕوو، کە تا ئێستا نرخێکی دیاریکراو بۆ بەرمیلێک نەوت دەستنیشان نەکراوە بۆ دەستپێکردنی خولێکی نوێی بەکارهێنانی یەدەگەکان، بەڵکو بڕیارەکە بەپێی هەڵسەنگاندنی وردی بازاڕ و هەماهەنگی لەگەڵ وڵاتانی ئەندام دەبێت.

لە کۆتاییدا، سەرۆکی ئاژانسەکە ئەم تەنگژە ئەمنییەی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی بە "زۆر سەخت" وەسف کرد و بە مەترسیدارتر لە هەردوو قەیرانی نەوتی ساڵانی حەفتاکان و جەنگی ئۆکرانیا لەقەڵەمی دا و ئەو پێی وایە تەنها چآرەسەر لە کردنەوەی گەرومی هورمزدایە بەڕویی کەشتییە بازرگانییەکاندا.

رێكخراوی مانگی سوری ئێرانی ئاماری زیان و قوربانییانی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران راگەیاند.

رێكخراوی مانگی سوری ئێرانی بڵاویكردەوە، لە ئەنجامی هێرشەكانی ئەمریكاو  ئیسرائیل تا ئێستا 204 منداڵ گیانیان لە دەستداوە ، زیاتر لە 18 هەزار كەسیش بریندار بوون.

رێكخراوەكە  ئاشكرایكردووە، لەئەنجامی ئەو هێرشانە 498 خوێندنگە و 251 بنكەی تەندروستی و 17 بنكەی ڕێكخراوی مانگی سوری ئێرانی زیانیان بەركەوتووە، هاوکات81 هەزار خانوو زیانیان بەركەوتووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، هێرشەكانی سەر ئێران بەزاندنی یاسا نێودەوڵەتییەكانی مافی مرۆڤ و پەیماننامەی جنێڤە، بەردەوامبدەبن لە ریگەی یاسا و دەزگا نێودەوڵەتییەكانەوە هێرشكاران لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بكرێت.

بەهۆی شەپۆلی بارانبارینی ئەم دواییە و لێڵبوونی ئاوی دەریاچەی دوکان، پرۆسەی دابەشکردنی ئاوی خواردنەوە لە شاری سلێمانی و دەوروبەری بە شێوەیەکی کاتی راگیرا.

بەختیار تاهیر، بەڕێوەبەری ئاوی سلێمانی لە لێدوانێکی تایبەتدا بە کوردسات نیوز رایگەیاند، بەهۆی بارانبارینی خوڕی چەند رۆژی رابردوو لە شاری سلێمانی و دەوروبەری، سەرچاوەکانی دابەشکردنی ئاو لە دەریاچەی دووکان لێڵ بوون، بەو هۆیەشەوە پرۆسەی دابەشکردنی ئاو راگیراوە.

ئاماژەی بەوەکردووە، ئەم بڕیارە بۆ پاراستنی پڕۆژەکانی ئاو و رێگری لە گەیشتنی زیان بە سیستمی گواستنەوە دراوە، جەختیش کراوەتەوە کە دابەشکردنی ئاو تا کاتی ئاساییبوونەوەی ئاستی لێڵییەکە بە راگیراوی دەمێنێتەوە.

بە ئامانجگرتنی هێزەکانی پێشمەرگە لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە هەوڵێکە بۆ تێکدانی سەقامگیری و ئاسایشی ناوچە جیاوازەکان، وەزارەتی پێشمەرگەش دەلێت، دەبێت سنورێک بۆ ئەو هێرشانە دابنرێت.

وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێم راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە و ئاشکرایکرد، شەوی رابردوو بە درۆنی بۆمبڕێژکراو هێرش کراوەتە سەر بارەگایەکی هێزەکانی پێشمەرگە لە سنوری چەمچەماڵ.

ئاماژەی بەوەشکرد، هێرشەکە لەلایەن گروپە تیرۆرستییەکانەوە ئەنجامدراوە و بە توندی ئیدانەی هێرشەکان دەکەن کە ئامانج لێیان تێکدانی سەقامگیری ناوچەکەیە.

وەزارەتی پێشمەرگە ئەوەشی خستەڕوو، داوا لە فەرماندەیی هێزە چەکدارەکانی عیراق دەکەن سنور بۆ ئەو هێرشە بێ پاساوانە دابنێت.

ترەمپ مۆڵەتی 48 سەعاتدا دەداتە ئێران و هەڕەشەی تێکشکاندنی کەرتی وزەی ئەو وڵاتە دەکات.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، هەڕەشەیەکی توند ئاراستەی تاران دەکات و رایگەیاند، ئەگەر لە ماوەی 48 سەعاتدا گەرووی هورمز بە تەواوی و بەبێ هیچ هەڕەشەیەک بەڕووی هاتوچۆی نێودەوڵەتیدا نەکرێتەوە، ئەوا ئەمریکاژێرخانی وزە و وێستگەکانی کارەبای ئێران خاپوور دەکات.

ترەمپ لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیاڵ" نووسیویەتی: "ئەمریکا ئامادەیە گەورەترین وێستگەکانی وزەی ئێران خاپوور بکات ئەگەر ئاستەنگ بۆ ئەو رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییە دروست بکرێت."

سەرۆکی ئەمریکا لە وەڵامی رەخنەکانی رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز"دا جەختی کردەوە کە سوپای وڵاتەکەی توانیویەتی "بە تەواوی هێزی ئێران تێکبشکێنێت" و ئامانجە سەربازییەکانی پێش وادەی دیاریکراو پێکاوە.

ترەمپ دەڵێت: "سەرکردایەتیی ئێران کۆتایی هاتووە، هێزی دەریایی و ئاسمانییان نەماوە و هیچ بەرگرییەکیان بۆ نەماوەتەوە؛ ئێستا ئەوان داوای رێککەوتن دەکەن، بەڵام من نامەوێت!".